نایسریا گونورا
سوزاک (به انگلیسی: Gonorrhea)
یکی از بیماریهای آمیزشی شایع است که از طریق آمیزش جنسی منتقل میشود.
عامل آن نیسریا گونورآ یا گنوکوک یک دیپلوکوک گرممنفی میباشد. علایم
معمول در مردان شامل سوزش ادرار و خروج ترشحات چرکی از آلت است.
اما در زنان معمولا بیعلامت است و یا ممکن است خود را به صورت ترشحات
واژنی یا دردهای لگنی نشان دهد. برای پیشگیری از بروز عوارض و جلوگیری از
گسترش بیماری درمان آنتیبیوتیکی ضروری است.
علایم مردان
ترشحات چرکی از آلت“.علایم مردان معمولا ناشی از التهاب پیشابراه است.
سوزش ادرار
ترشحات چرکی از آلت
زنان
ترشحات واژنی در سوزاکبیش از نیمی از زنان آلوده بدون علامت هستند و موارد
علامتدار معمولا ناشی از التهاب واژن و آندوسرویکس، به صورتهای زیر بروز
میکند:
صورت ترشحات واژنی
دردهای لگنی
تشخیص
گونوکوکتشخیص بیماری از طریق آزمایش میکروسکوپی گسترش ترشحات دستگاه تناسلی
رنگ آمیزی شده با روش گرم یا کشت این ترشحات در محیطهای اختصاصی کشت صورت
میگیرد. حداکثر شیوع این بیماری در طبقات اقتصادی پائین جامعه وجود دارد.
سیر طبیعی
در مردان ۷-۲ روز پس از تماس جنسی با فرد آلوده ترشحات چرکی از مجرای ادرار
خارج شده و میزان دفع ادرار نیز افزایش وهمچنین در هنگام ادرار مقدار کمی
خون از مجاری ادرار خارج شده و مقدار باقی مانده در مجاری به صورت خون لخته
شده از مجاری ادرار خارج میگردد. درصد کمی از مردان بدون نشانه بالینی
هستند. در خانمها پس از آلودگی، التهاب دهانهٔ رَحِم بوجود آمده که در
بیشتر موارد بدون نشانه است ولی در برخی از خانمها پس از نزدیکی ترشحات
غیرعادی یا خونریزی وجود دارد.
عوارض
در صورت عدم درمان در ۲۸ درصد موارد نوزادان حاصل از مادران مبتلا دچار
التهاب چشمی ناشی از گنوکوک میشوند.یکی از عوارض بیماری گسترش بیماری به
همهٔ بافتهای بدن است که ممکن است به پتشی یا التهاب مفاصل یا اندوکاردیت
منجر شود. شیوع این حالت بین ۰.۶ تا ۳ درصد در زنان و ۰.۴ تا ۰.۷ درصد در
مردان است. در بیست درصد از موارد، عفونت در مراحل عادت ماهانه به رَحِم
رسیده و باعث التهاب رحم، لولههای زهدان و برخی نواحی لگن میشود که گاهی
چنین حالتی منجر به نازایی و یا حاملگی خارج از رحم میشود.
در مطالعه انجام شده در ایالات متحده بین بیماران مبتلای بین سنین ۱۴ تا ۳۹
سال حدود ۴۶درصد این بیماران دچار عفونت کلامیدیایی همزمان بودند.
دختران در سنین قبل از بلوغ ممکن است در اثر تماس جنسی مستقیم با ترشحات
بالغین آلوده، دچار التهاب گنوکوکی مهبل و رحم شوند. نوزادان و ندرتاً
بالغین ممکن است مبتلا به عفونت گنوگوکی ملتحمه چشم شوند که اگر به سرعت و
به مقدار کافی درمان نشوند ممکن است منجر به نابینایی گردد. در صورتیکه
آلودگی به صورت سیستمیک در بدن پخش شود منجر به درگیری مفاصل و پوست و گاهی
بندرت قلب و پردههای مغزی میشود. در صورتیکه درمان آلودگی و التهاب
مفصلی به تأخیر افتد منجر به ضایعات دائمی مفصلی میشود. التهابهای
غیرگنوکوکی مجاری ادراری - تناسلی و التهاب چرکی مخاطی رحم که ممکن است با
عوامل دیگر غیر از گنوکوک ایجاد شده باشند، در اغلب موارد با عفونت گنوکوکی
همراه بوده و تشخیص بالینی سوزاک را دچار اشکال میکند.
مخزن: انسان تنها مخزن شناخته شده این عامل عفونی است.
دورهٔ واگیری: این زمان نزد موارد درمان نشده بیماری ممکن است برای ماهها
ادامه داشته باشد. چند ساعت بعد از شروع درمان مؤثر، واگیری خاتمه مییابد.
پیشگیری [ویرایش]مبتنی بر رابطه جنسی سالم میباشد. جهت جلوگیری از ابتلا
در اشخاصی که مشکوک به آلودگی به این بیماری میباشند حتماً بایستی از
کاندوم استفاده شود. اقدامات دیگری که خاص پیشگیری از ابتلا به سوزاک است
مثل پیشگیری داروئی در چشم نوزادان و توجه به تماسهای بیماران مبتلا به
سایر بیماریهای عفونی نیز اجرا میگردد. ترشحات بیمار و اشیایی که به آنها
آلوده شدهاند بایستی گندزدایی شود.
درمان :
سوزاک بدون درمان ممکن است تا هفتهها یا ماهها طول بکشد که میتواند ریسک
عوارض را هم بالا ببرد. درمان قدیمی سوزاک استفاده از آنتیبیوتیکهایی
مثل پنیسیلین و تتراسایکلین بوده است. در حال حاضر موارد مقاوم به داروهای
قدیمی افزایش یافته است و معمولا از آنتیبیوتیکهای جدیدتر مثل
سفتریاکسون استفاده میشود. در صورتیکه بیماری شدید و گسترده نباشد و فرد
حامله نباشد میتوان از یک دوز آمپول سفتریاکسون به صورت عضلانی و بعد از
آن کپسول داکسیسایکلین ۱۰۰ میلیگرم هر ۱۲ ساعت تا یک هفته استفاده کرد.
در صورتی که حاملگی استفاده از اریترومایسین ۵۰۰ میلیگرم هر ۶ ساعت
میتواند به عنوان جایگزین استفاده شود. موارد مقاوم به سفتریاکسون نیز
گزارش شده که بسیار نادر است.
درمان قدیمی و کلاسیک در صورت عدم حساسیت به پنیسیلین شامل تزریق عضلانی
پنیسیلین پروکایین و ادامه درمان با کپسول تتراسایکلین ۲۵۰ میلیگرم هر ۶
ساعت تا یک هفته میباشد. دلیل تجویز داکسیسایکلین و تتراسایکلین وجود
عفونت کلامیدیایی همزمان است که در اکثر موارد وجود دارد
سیفیلیس
یک بیماری باکتریایی است و در دو شکل جنسی (بیماریهای آمیزشی) و غیرجنسی
انتشار مییابد. این بیماری در اثر تماس مستقیم با پوست عفونی منتقل
میشود. همچنین از مادر به نوزاد و از طریق خون آلوده منتقل میشود. این
بیماری در صورت درمان نشدن میتواند سبب زمینگیر شدن افراد یا مرگ آنها
شود. باکتری عامل این بیماری اسپیروکتی از جنس ترپونما گونه (ترپونما
پالیدوم) است.
روش تشخیص این بیماری آزمایش خون (VDRL) و کِشت میکروب است. توصیه میشود تمام زنان باردار این آزمایش خون را بدهند.
روشهای انتقال
آمیزش جنسی با فرد بیمار (آمیزش دهانی، مقعدی و مهبلی)، استفاده از سرنگ و
سوزن مشترک، از مادر به نوزاد، و از طریق انتقال خون آلوده.
پیشگیری
استفاده از کاندوم لاتکس در تمام مدت آمیزش جنسی لازم است. ابتلای شریک جنسی به سیفیلیس همیشه واضح نیست.
مراحل سهگانه
شانکر پدیدآمده از سیفیلیس روی دست۱-مرحله اولیه (شانکر) دوره کمون سیفلیس
به طور متوسط ۲۱ روز است. ۱۰ تا ۹۰ روز پس از ورود باکتری به بدن، زخم کوچک
نرم، گرد و بدون دردی ایجاد میشود.به این زخم جلدی شانکرمی گویند .شانکر
تناسلی معمولاً یکی است و شانکرهای غیر تناسلی روی لبها و حفره دهان دیده
میشود . شانکر به صورت یک پاپول ظاهر میشود که دچار نکروز شده و زخمی
میگردد . این زخم از سه دهم سانتی متر تا دوسانتی متر اندازه دارد بدون
درد بوده و سفت میباشد . قاعده ان دارای ترشح خفیف سروز است . لبههای زخم
برجسته، صاف وکاملا واضح میباشد . لنفادنوپاتی ان بدون درد، سفت ومتمایز
بوده هرگز به هم نچسبیده و چرک نمیکند ودر عرض یک یا دوهفته ایجاد
میشود.شانکر بدون درمان درعرض سه تا 6 هفته با به جا گذاشتن اسکار بهبود
مییابد . بیماری در سه چهارم موارد بهبود مییابد و دریک چهارم موارد , 6
هفته بعد از ظهور شانکر علایم بالینی مرحله دوم ایجادمی شود .
یک هفته بعد از ظهور شانکر، تستهای vDRLوRPR مثبت میشوند .درصورتیکه این
تستها مثبت باشند با تست اختصاصی FTA تائید میشود .از دو تست اول در
غربالگری و کنترل پاسخ به درمان استفاده میشود . اگر دو تست vDRLوRPRمنفی
باشد ولی شواهد بالینی سیفلیس را داشته باشیم باز هم از FTA استفاده می
کنیم .بیماری که FTA او مثبت باشد تا اخر عمر این تستش مثبت خواه ماند .این
تست در صد درصد سیفلیس ثانویه مثبت است .مثبت شدن مرزی ان در حاملگی شایع
میباشد. ضمناواکنش دهی ضعیف تست VDRL شایع بوده و در تقریبا سی درصد
افرادطبیعی دیده میشود
۲-مرحله ثانویه (پدید آمدن راش)
در صورت درمان نشدن، ۴ تا ۱۰ هفته پس از ظهور شانکر بیماری به شکل راش در
یک یا چند منطقه از پوست نمایان میشود. ممکن است لکههای خشن کف دست یا پا
پدید آید، یا به شکل نقاط برجسته و ترکیدنی، یا لکههای بزرگ نامنظم، و یا
آکنههای بدشکل، یا جوشهای پر چرک و ترکیدنی (مانند آبله مرغان) روی پوست
ظاهر شود. سیفلیس مرحله دوم با ضایعات جلدی مخاطی، سندرم شبه انفلوانزا و
آدنوپاتی ژنزالیزه بدون درد مشخص میشود که دو تا ده هفته باقی می ماند .
راش جلدی ان معمولادوطرفه ومتقارن است.در هنگام شروع ضایعات تب مختصر هست
یا نیست . راش ان غیر التهابی و با شروع تدریجی بوده و تا مدتها باقی می
ماند . بدون درد یا خارش است . رنگ ضایعات مشابه گوشت تازه بریده یا یک ته
رنگ مسی میباشد .شایعترین نوع ضایعات ماکولوپاپولر است که معمولاً در کف
دست و پا میباشد .ممکن است همراه کچلی ریش، موی سرو مژهها بوده و یاروی
سطوح مخاطی ظاهر شود . تمام ضایعات جلدی سیفلیس مرحله دوم، عفونی هستند
.بنابراین در صورتی که نوع ضایعات را نمی دانید از لمس کردن انها پرهیز
کنید .
راش در صورت درمان نشدن پس از ۲ یا ۶ هفته خود به خود از بین میرود و بیماری وارد مرحله سوم میشود.
۳-مرحله نهفته (سیفیلیس درمان نشده)
در این مرحله علایم مرحله قبل ناپدید شده است ولی باکتری فعال است (قابل
سرایت نیست) و به اندامهای داخلی صدمه میزند. از جمله مغز، اعصاب، چشم،
قلب و رگهای خونی، کبد، استخوانها و مفاصل. سیفلیس نهفته یعنی بیماری که
تست سرولوژیک او مثبت استولی بیماری فعال ندارد .طول مدت سیفلیس نهفته
زودرس کمتر از یک سال و سیفلیس نهفته دیررس بیشتر از 4 سال میباشد .
در موارد نادری عوارض بیماری پس از سالها ظاهر میشود که میتواند عدم
هماهنگی در حرکت عضلهها، فلج شدن، کوری پیش رونده، دمانس یا سایر تغییرات
روانی، دردهای مبهم، تهوع مکررتومورهایی در پوست، استخوان، کبد و … باشد.
عوارض ابتلا به سیفیلیس خطر بروز ایدز را تا ۵ برابر افزایش میدهد.
خطر به دنیا آمدن نوزاد مرده یا مرگ نوزاد پس از تولد در مادران بارداری که
سیفیلیس درماننشده دارند وجود دارد.سیفلیس مادرزادی هم ممکن است در این
حال اتفاق بیفتد . میکرب سیفلیس هر زمانی از حاملگی میتواند از جفت رد شود
. درمان کافی مادر قبل از هفته شانزده حاملگی معمولاً مانع عفونت جنین
میشود .درمان بعد از هفته ۱۸ ممکن است مادر را معالجه کند ولی مانع ایجاد
عوارض در جنین نمیشود . علایم سه گانه هوچینسون یعنی دندانهای هوچینسون،
کراتیت بینابینی، و کری عصب ۸، پاتوگنومونیک سیفلیس مادرزادی دیررس میباشد
.
درمان [ویرایش]بیمارانی که تحت درمان قرار میگیرند بایدیک ازمایش PRP قبل
ازدرمان داشته باشند . بهترین شاخص موفقیت درمان افت تیتر این ازمون است .
برخلاف تشخیص سیفیلیس، درمان آن ساده تر است. در طی مراحل اول، دوم و نهفته
اول تزریق دوزواحد پنی سیلین جهت درمان کافی است. افرادی که به پنی سیلین
حساسیت دارند و حامله هم نیستند از آنتی بیوتیکهای خوراکی مثل داکسی
سایکلین، تتراسایکلین و یا اریترومایسین برای مدت ۲ هفته سود می برنند
بیمارانی که در مرحله نهفته دیررس تشخیص داده میشوند و یا مرحله بندی برای
آنهاامکان پذیر نیست، نیاز به تزریق ۳ دوز پنی سیلین به فاصله یک هفته
دارند.
در بیمارانی دارای نوروسیفیلیس (درگیری سیستم اعصاب مرکزی) هستند؛ تزریق
وریدی پنی سیلین جی هر ۴ ساعت برای ۱۰ تا ۱۴ روز مورد نیاز است. یک رژیم
درمانی جایگزین دیگر تزریق پنی سیلسن یکبار در روز به همراه مصرف خوراکی
پروبنیسید ۴ بار در روز برای مدت ۱۰ تا ۱۴ روز میباشد